Od sierpnia 2024 roku weszły w życie nowe przepisy, które wprowadzają obowiązek projektowania pomieszczeń do przewijania dorosłych osób ze szczególnymi potrzebami — tzw. komfortek. To ważna zmiana dla wszystkich inwestorów i projektantów działających w branży medycznej, a także kolejny krok w kierunku tworzenia miejsc realnie dostępnych i przyjaznych dla każdego użytkownika.

Komfortka – wymagania i nowe przepisy 2024

Nowelizacja Warunków Technicznych wprowadziła zapis (§85a), który zobowiązuje inwestorów i projektantów obiektów użyteczności publicznej do uwzględnienia w projektach specjalnego pomieszczenia, służącego do przewijania dorosłych osób ze szczególnymi potrzebami. 

Od 2024 roku, projektując nową klinikę, przychodnię czy gabinet, musimy zadbać o przestrzeń zapewniającą niesamodzielnym dorosłym komfortową i bezpieczną przestrzeń sanitarno-higieniczną.

Prognozy demograficzne wskazują, że do 2060 roku co czwarty Polak będzie miał ponad 65 lat – osiągniemy poziom starzenia się społeczeństwa podobny do Japonii. To oznacza, że kliniki i gabinety będą musiały coraz bardziej dostosowywać się do potrzeb osób starszych i mniej samodzielnych. Komfortki są więc nie tylko wymogiem prawnym, ale też naturalnym krokiem w kierunku projektowania przestrzeni przyjaznych starzejącemu się społeczeństwu.

W jakich budynkach komfortka jest obowiązkowa?

Od 1 kwietnia 2024 roku – zgodnie z aktualnym Rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2023 poz. 2442) – pomieszczenia dostosowane i przeznaczone do przewijania dorosłych osób ze szczególnymi potrzebami należy wydzielać:

w budynkach przeznaczonych na potrzeby administracji publicznej o powierzchni użytkowej powyżej 2000 m²,

w budynkach przeznaczonych na potrzeby kultury, sportu, handlu, usług lub obsługi pasażerów w transporcie kolejowym, drogowym lub lotniczym o powierzchni użytkowej powyżej 10 000 m²,

na stacjach paliw o powierzchni użytkowej powyżej 300 m², zlokalizowanych przy autostradzie lub drodze ekspresowej,

w budynkach przeznaczonych na potrzeby opieki zdrowotnej – niezależnie od ich powierzchni użytkowej.

Czym jest komfortka?

Komfortka to specjalne pomieszczenie higieniczno-sanitarne, które umożliwia wygodne przewijanie dorosłych osób ze szczególnymi potrzebami. Nie jest klasyczna toaleta dla niepełnosprawnych. To znacznie większa, funkcjonalna przestrzeń, wyposażona w specjalny przewijak, w której osoba z niepełnosprawnością oraz jej opiekun mogą bezpiecznie i wygodnie wykonać niezbędne czynności higieniczne.

Zgodnie z przepisami, komfortka powinna mieć co najmniej 12 m² powierzchni użytkowej i minimalną szerokość 3 m. Należy ją umieścić na tej samej kondygnacji co wejście do budynku, w odległości nie większej niż 20 m od drzwi wejściowych.

W takim pomieszczeniu powinien znaleźć się przewijak lub leżanka dostosowana do osób dorosłych, podnośnik sufitowy lub mobilny, umywalka oraz wystarczająca przestrzeń manewrowa dla wózka i opiekuna. Dopuszcza się połączenie komfortki z toaletą ogólnodostępną, o ile zachowane zostaną wymagane parametry.

Skąd wzięła się idea komfortki?

Koncepcja komfortki nie jest nowa – wywodzi się z Wielkiej Brytanii, gdzie od wielu lat funkcjonuje standard „changing places”, czyli przestrzeni umożliwiających przewijanie osób dorosłych niesamodzielnych. W Polsce temat rozwinął się dzięki organizacjom społecznym, takim jak Polska Bez Barier, Fundacja Żurawinka czy Mali Siłacze. Ich działania doprowadziły do uruchomienia programu „Przewijamy Polskę”, a w efekcie wpisania komfortek do polskich przepisów.

Jak zaprojektować komfortkę?

Nowe przepisy narzucają minimalne wymagania, ale w naszej pracy zawsze staramy się pójść o krok dalej. Projektując komfortkę, zwracamy uwagę nie tylko na zgodność z normami, ale przede wszystkim na ergonomię, bezpieczeństwo i poczucie komfortu osób, które będą z niej korzystać.

Staramy się zapewnić możliwość łatwego manewrowania wózkiem, bezkolizyjne przejścia, odpowiednią wysokość urządzeń i wygodny dostęp do leżanki z obu stron. Ważne jest też oświetlenie – jasne, równomierne, bez efektu oślepienia – oraz materiały wykończeniowe, które są trwałe, łatwe w czyszczeniu, a zarazem estetyczne i przyjazne w odbiorze. Komfortka nie powinna przypominać pomieszczenia technicznego. To przestrzeń, której użytkownicy powinni czuć się bezpiecznie i godnie.

Co ta zmiana oznacza dla inwestorów i projektantów?

Dla nas jako projektantów wnętrz specjalizujących się w projektach medycznych, wprowadzenie paragrafu 85a to ważny sygnał, że projektowanie idzie w stronę większej odpowiedzialności społecznej.

Już na etapie koncepcji funkcjonalnej lokalu planujemy układ pomieszczeń tak, aby komfortka była logicznie umiejscowiona i zgodna z przepisami. Nie każda toaleta w klinice musi mieć 12 m², jednak dbamy o to, by w każdym nowym obiekcie lub przebudowie objętej nowymi przepisami znalazła się przynajmniej jedna komfortka.

Dla inwestorów zmiana ta to konieczność uwzględnienia dodatkowego pomieszczenia już na etapie planowania budżetu i powierzchni użytkowej. W wielu przypadkach może to wpłynąć na układ funkcjonalny całej placówki – dlatego tak ważne jest, by współpracę z projektantem rozpocząć odpowiednio wcześnie. Dobrze zaplanowana komfortka staje się naturalną częścią funkcjonalnej przestrzeni medycznej, świadcząc o wysokim standardzie całej placówki.

Komfortka, jako element odpowiedzialnego projektowania

Z naszej perspektywy komfortka to nie tylko nowy przepis, ale przede wszystkim symbol zmiany myślenia o projektowaniu. Dostępność przestaje być dodatkiem, a staje się integralną częścią procesu tworzenia przestrzeni.

W Pracowni Projektowania Wnętrz Patrycja Bedyk Design wierzymy, że dobrze zaprojektowane wnętrze powinno być nie tylko estetyczne i funkcjonalne, ale też empatyczne – odpowiadać na realne potrzeby użytkowników, niezależnie od ich sprawności. Wprowadzanie takich rozwiązań jak komfortka to nie tylko wymóg formalny, ale też szansa, by podnieść standard całego projektu i wyróżnić placówkę na tle konkurencji.